Besin İşleme Nedir?

Besin işleme, taze besinlere uygulanan yıkama, doğrama, pastörizasyon, dondurma, fermantasyon, paketleme gibi işlemlerden bir ya da birkaçı olarak tanımlanabilir. Besin kalitesini artırmak için vitamin-minerallerin kullanımı da besin işleme uygulamaları arasında sayılabilir.

İşlenmiş besinlerin yeterli ve dengeli beslenmede yeri

Günümüzde tüketilen çoğu besin, bir dereceye kadar işlenir. İşlenmiş besinler hayatın yoğun temposunda çeşitli beslenerek keyif almamızı sağlarlar. Birçok insanın tüketeceği besini yetiştirme seçeneği yoktur veya pişirmek için sınırlı bir zamanı vardır. Besin işleme gerekli süreyi azaltırken, farklı işlem seviyelerine sahip bir dizi besin, yeterli ve dengeli beslenmenin bir parçasıdır. Dondurulmuş veya konserve meyve ve sebzeler gibi işlem görmüş besinler tüketimde daha fazla kolaylık sağlaması sebebiyle beslenme kaynaklarımızı çeşitlendirir.

Besin işleme yöntemine neden ihtiyaç duyulur?

Besinleri tüketime uygun hale getirir: Tahıl ürünleri, örneğin buğday ve mısır, hasat edildikleri halleri ile insan tüketimine uygun değildir. Öğütme ve ezme gibi işleme yöntemleri, tüketime uygun hale gelmelerine, bu tahıllardan un eldesine ve sonrasında da ekmek, makarna gibi ürünler haline getirir.

Güvenilir besin tüketmemizi sağlar: İşleme, zararlı mikroorganizmaları uzaklaştırarak besin güvenliğini geliştirir. Pastörizasyon, sterilizasyon, hava geçirmez paketleme ve koruyucuların kullanılmasıdır.

Besin değeri ve besin kalitesini artırır: Besin işleme, besin kalitesini iki şekilde etkileyebilir: Örneğin; D vitamini gibi besinin içerisinde bulunmayan bileşenleri ekleyerek ya da yağ, sodyum veya şeker miktarını düşürerek onu zenginleştirebilir. Besin zenginleştirme uygulamaları veya tuzu azaltılmış ürünler besin değeri ve kalitesini artırmaya örnek gösterilebilir.

Zaman tasarrufu sağlar: İşleme ve paketleme teknolojilerinin gelişmesi ile üretilen hazır, kolay hazırlanan yiyecek ile günümüzde çok değerli olan zaman tasarrufuna yardımcı olabilir. Örneğin; hazır yemekler, paketli salataları, dilimlenmiş ve konserve meyveleri ve sebzeleri hazırlamak için az zaman gerekir ve iş başındayken tüketilebilir.

Ekonomiktir: İşleme, besinlerin maliyetini düşürebilir. Örneğin, dondurulmuş sebzeler taze olanlar ile benzer besin değerine sahiptir, ancak daha düşük bir fiyata sahiptir, önceden hazırlanmıştır, yenilmeyen kısımları içermezler, toplu olarak satın alınabilirler ve daha uzun ömürlüdürler. İşleme, gıdaların raf ömrünü uzatır, israfı azaltır ve dolayısıyla genel olarak besin üretim maliyetlerini düşürür.

Kaynak:
1. Monteiro C, Levy R, Claro R ve diğ. A new classification of foods based on the extent and purpose of their prossing. Cad Saude Publica 26(11), 2039-2049. 2010.
2. Floros J, Newsome R, Fisher W ve diğ. Feeding the world today and tomorrow: the importance of food science and technology. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety 9(5), 572–599. 2010.
3. Dwyer J, Fulgoni V, Clemens R ve diğ. Is ‘Processed’ a four-letter word? The role of processed foods in achieving dietary guidelines and nutrients recommendations. American Society for Nutrition 3, 536-548. 2012.
4. Weaver C, Dwyer J, Fulgoni V ve diğ. Processed food: contributions to nutrition. The American Journal of Clinical Nutrition (AJCN) 99(6), 1525-1542. 2014.

Dengeli Beslenme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yediğimiz yağlar ne işe yarar?

Vücudumuzdaki yağlar farklı farklı bir sürü şekilde bize fayda sağlarlar. Derimizin altında bulunan yağ vücut ısısını düzenler. Bazı ihtiyacımız olan vitaminler ise sadece yağlar ile alınabilir. Örneğin, bir bitkisel yağ olan margarin A ve D vitaminleri, zeytinyağı ise E vitamini içerir.

Bunun yanı sıra, yediğimiz yemeklerden aldığımız yağlar midemizi yavaş yavaş terk eder, doygunluk hissi verir, yiyeceklere lezzet ve gevreklik sağlar.

Bir günde aldığımız toplam enerjinin yaklaşık 1/3’ünün yağlardan gelmesi önerilmektedir. Fakat, tüketilen trans yağ miktarının mümkün olduğu kadar azaltılması tavsiye edilir.

2007’den itibaren, üretimde yapılan iyileştirmeler sayesinde bütün margarinler trans yağ içermemektedir. Hazır bisküvi, kek, kurabiye, cips gibi endüstriyel / hazır gıdalar ve pastane ürünlerinde de bu özellikteki margarinlerin kullanıldığını göz önüne alırsak, bu ürünlerde de trans yağ bulunmadığını görmüş oluruz. Bu nedenle tüm bu ürünlerin ambalajlarında “Trans Yağ Yoktur” logosu yer almaktadır.

Üreticiler ve devlet kurumlarının beraber yürüttüğü çalışmalar sonucunda, 2007 senesinden itibaren, Türkiye’de üretilen margarinler trans yağ içermemektedir. (1) Bunun doğrultusunda margarin paketlerinin üzerinde “Trans Yağ Yoktur” işaretini bulabilirsiniz.

Kaynak: https://www.kalbinidinlesen.com/kalp-dostu-beslenme/kalp-hastalari-nasil-beslenmeli/kolesterol-
doymus-yag-ve-trans-yag-asitleri
(1)Mutfak Ürünleri ve Margarin Sanayicileri Derneği

Tüm Soruları Gör

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar