Sağlıklı beslenmek için yapmamız ve yememiz gerekenleri, Dengeli Tabak Modeli’nden faydalanarak, rahatlıkla öğrenebiliriz.

Dengeli Tabak Modeli, dengeli beslenmenin ilk kuralı olan besin çeşitliliğine uyacak şekilde hazırlanmıştır. Bu çeşitliliği sağlamak için, yiyecekler 5 ana gruba ayrılmıştır. Bu 5 ana grup ise içerikdikleri enerji ve besin öğelerine göre tabağımıza yerleştirilmiştir.

Tabağımızda sırasıyla; süt ve süt ürünleri (yoğurt, ayran, peynir vb.) grubu, et ve et ürünleri grubu, tavuk, balık, yumurta ve kuru baklagiler (mercimek, kuru fasulye, nohut vb.) ile yağlı tohumlar (ceviz, fındık, badem vb.) grubu, taze sebze grubu, taze meyve grubu, ekmek ve tahıllar (bulgur, pirinç, makarna vb.) grubu görülmektedir. Hedefimiz, her öğünde tabakta yer alan her besin grubundan en az bir besinin tüketilmesi olmalıdır.

Dengeli Tabak modelindeki 5 besin grubunu daha yakından inceleyelim:

1. Süt ve Ürünleri Grubu

Süt ve ürünleri yüksek kalitede protein, kalsiyum, fosfor ve çinko olmak üzere ihtiyaç duyduğumuz bir sürü besin ögesi için önemli bir kaynaktır. Başta çocuklar ve gençler, doğurganlık çağındaki kadınlar ve yaşlılar olmak üzere tüm yaş grubundaki bireyler süt ve ürünlerini hergün tüketmelidir.

2. Et, yumurta, kuru baklagiller ve yağlı tohumlar grubu

Bu grupta; et, tavuk, balık, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek gibi yiyeceklerin yanı sıra ceviz, fındık, fıstık gibi sert kabuklu yemişler yer alır. Bu besinler protein, demir, çinko, fosfor, magnezyum gibi mineraller ve vitaminler açısından zengindir.

3. Ekmek ve Tahıl Grubu

Tahıl grubu; ekmek, pirinç, makarna, erişte, kuskus, bulgur, yulaf ve arpa gibi yiyecekleri içerir. Bu yiyecekler buğday, yulaf, pirinç, çavdar, arpa ve mısır gibi tahıllardan yapılır. Tahıllar insan beslenmesinde özellikle ülkemizde önemli yer tutar.

Buğdaydan yapılan bulgur Türkiye’de sıkça kullanılır ve bulgur işlenirken besin değerlerini kaybetmediğinden pirinç yerine tercih edilmelidir.

En sık tükettiğimiz tahıl ürünü ise ekmektir. Mayalı ekmekler içerdikleri minerallerin sindirilmesi daha kolay olduğundan, besin değeri yüksek yiyeceklerdir. Ekmek tüketirken tam tahıl unlarından veya karışık tam tahıl unlarından mayalandırılarak yapılanlar tercih edilmelidir. Böyle ekmeklerin besleyici ve sağlık koruyucu değeri beyaz undan yapılan ekmekten daha fazladır.

Tahıl unlarından yapılan kek, pasta, bisküvi ve diğer hamur işlerinde ilave çeşitli yağlar, şeker veya tuz bulunur, dolayısıyla enerji miktarları da yüksektir.

4. & 5. Sebze ve Meyve Grubu

Bitkilerin her türlü yenebilen kısmı sebze ve meyve grubu altında toplanır ve bu tür besinlerin önemli bir kısmı sudur. Bu nedenle sebze ve meyveler günlük enerji, yağ ve protein gereksinmesine çok az katkıda bulunurlar.

Bununla beraber, sebze ve meyveler mineraller, vitaminler ve antioksidanlar açısından zengindir. Sebze ve meyveler büyüme ve gelişme, deri ve göz sağlığı, diş ve diş eti sağlığı ve hastalıklara karşı direncin oluşumunda çok faydalıdır.

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar

Kaynak:
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme Rehberi 2015